Gerçek oltu taşını anlamanın en güvenilir yolu, Erzurum’un Oltu ilçesinden çıkarılan bu taşın kendine özgü fiziksel testlerini uygulamaktır: hafiflik, çizilme kolaylığı, sürtünmeyle elektriklenme ve zamanla doğal parlaklık kazanması. Sahte taşlar genellikle tozdan sıkma, plastik, cam veya sentetik malzemelerden yapılır ve bu özellikleri göstermez.
| Test / Özellik | Gerçek Oltu Taşı | Sahte Taş (Plastik, Cam, Sentetik) |
| Ağırlık | Hafif, elde uzun süre tutulduğunda yormaz[^2] | Daha ağır veya dengesiz |
| Çizilme Testi | Tırnakla bile hafifçe çizilebilir[^3] | Çok sert, çizilmez |
| Elektriklenme Testi | Kumaşa sürtüldüğünde küçük kağıt parçalarını çeker[^3][^1] | Elektriklenme olmaz |
| Yanma Testi | Ateşe tutulduğunda is çıkarır, kömür kokusu verir[^3] | Plastik kokusu salar, erir |
| Parlaklık | Kullanıldıkça doğal parlaklık kazanır[^2][^1] | Yapay cilalı görünüm |
| Habbe Delikleri (Tesbih) | El yapımı olduğundan kusursuz değildir, iç kısımlar kahverengi tonlarda[^1] | Kusursuz oval, siyah yapay renk |
| Zımpara Testi | Kahverengi toz çıkarır[^1] | Siyah toz çıkarır |
| Fiyat | Belli bir değerin altına satılmaz[^3] | Çok ucuz olabilir |
Gerçek oltu taşı, Erzurum kültürünün bir parçası ve “yaşayan taş” olarak bilinen eşsiz bir doğal değer. Hafifliği, çizilme kolaylığı, elektriklenme özelliği ve zamanla parlaklık kazanması onu taklitlerinden ayıran en önemli kriterlerdir. Tesbih veya takı alırken bu testleri uygulamak ve güvenilir satıcıları tercih etmek, sahte ürünlerden korunmanın en sağlam yoludur.